Policja znajduje przy kimś niewielką ilość substancji i zabezpiecza ją do badań. Samo posiadanie może prowadzić do odpowiedzialności karnej, choć przy ilości nieznacznej przeznaczonej na własny użytek postępowanie można umorzyć, jeśli przemawiają za tym także okoliczności sprawy.

O wyniku sprawy decydują rodzaj czynu, dowody i okoliczności
- Posiadanie i udzielanie substancji to odrębne czyny, oceniane według innych przepisów.
- Nie ma ustawowej tabeli gramów, która automatycznie gwarantuje umorzenie za posiadanie.
- Art. 62a pozwala umorzyć sprawę w określonych warunkach, ale nie nakazuje tego w każdym podobnym przypadku.
- W 2025 r. Policja zabezpieczyła w Polsce 44,3 tony substancji odurzających.
Posiadanie, udzielanie i handel to różne zarzuty
Jedna substancja w kieszeni i ta sama substancja przekazana drugiej osobie mogą prowadzić do innej kwalifikacji prawnej. Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii rozdziela posiadanie, udzielanie, obrót i przemyt, a prokuratura musi ustalić, jakie zachowanie zarzuca konkretnej osobie.
Przykładowo, art. 62 dotyczy nieuprawnionego posiadania środków odurzających lub substancji psychotropowych. Art. 56 odnosi się do wprowadzania ich do obrotu, a art. 58 i 59 do udzielania, ułatwiania użycia lub nakłaniania, przy czym art. 59 obejmuje działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Szczegóły i granice kar wynikają z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
W praktyce spór może dotyczyć nie tylko tego, co znaleziono, lecz także czy materiał dowodowy potwierdza zarzucany sposób działania. Sama obecność kilku osób w jednym miejscu nie przesądza jeszcze, kto posiadał zabezpieczoną substancję ani czy doszło do jej udzielania. Uważam, że właśnie tu łatwo pomylić podejrzenie z ustalonym faktem.
Mała ilość nie oznacza automatycznego braku sprawy
Potoczne przekonanie, że „za małą ilość nic nie grozi”, jest mylące. Prawo nie podaje uniwersalnego limitu gramów, poniżej którego posiadanie przestaje być przestępstwem albo sprawa musi zostać umorzona.
Art. 62a pozwala umorzyć postępowanie, gdy ilość jest nieznaczna, substancja była przeznaczona na własny użytek, a ukaranie byłoby niecelowe ze względu na okoliczności czynu i stopień jego społecznej szkodliwości. Sformułowanie „można umorzyć” daje organowi możliwość, a nie nakaz. Znaczenie mają więc łącznie ilość, cel posiadania oraz okoliczności sprawy, a nie sama liczba gramów.
Podobną konstrukcję przewidziano dla posiadania nowych substancji psychoaktywnych w art. 62b. Nie należy jednak z góry zakładać, że przepis dotyczący jednej kategorii substancji rozstrzygnie sprawę dotyczącą innej. Analiza Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości opisuje problem braku pewności co do stosowania art. 62a, co dobrze pokazuje, dlaczego obietnica „bezpiecznej ilości” bywa pozbawiona podstaw.
Po zabezpieczeniu substancji liczą się dokumenty i treść zarzutu
Gdy policja zabezpiecza substancję, jej wygląd nie przesądza jeszcze, czym jest ani jaka jest jej masa i skład. W postępowaniu znaczenie mogą mieć wyniki badań, sposób zabezpieczenia, protokoły oraz to, czy materiał da się powiązać z konkretną osobą.
| Sytuacja | Co może oznaczać | Rozsądny kolejny krok |
|---|---|---|
| Zabezpieczono substancję, ale nie przedstawiono zarzutów | Trwają czynności, a status procesowy może się jeszcze zmienić | Zachowaj dokumenty dotyczące czynności i ustal, w jakim charakterze masz składać zeznania lub wyjaśnienia |
| W protokole nie zgadza się opis rzeczy albo przebieg czynności | Rozbieżność może utrudnić późniejszą ocenę dowodu | Poproś o odnotowanie uwag i skonsultuj dokument z obrońcą przed składaniem szczegółowych wyjaśnień |
| W zarzucie pojawia się udzielanie lub obrót, choć sprawa zaczęła się od znalezienia substancji | Organ bada dodatkowe okoliczności, a nie samo posiadanie | Sprawdź dokładne brzmienie zarzutu i dowody, na których go oparto |
| Jesteś podejrzanym i nie masz pewności, jak odpowiedzieć | Wyjaśnienia mogą stać się częścią materiału dowodowego | Możesz skorzystać z obrońcy; podejrzany ma też prawo odmówić składania wyjaśnień lub odpowiedzi na poszczególne pytania |
Jeśli występujesz jako podejrzany, nie musisz improwizować odpowiedzi pod presją. Art. 175 Kodeksu postępowania karnego przyznaje prawo do odmowy składania wyjaśnień lub odpowiedzi na poszczególne pytania bez podawania przyczyny; aktualny tekst przepisu publikuje Dziennik Ustaw w systemie ELI. To nie zwalnia z obowiązku stawiania się na wezwania ani nie rozstrzyga sprawy, dlatego decyzję o sposobie składania wyjaśnień najlepiej omówić z obrońcą.
Dane o zabezpieczeniach pokazują skalę działań służb, nie winę konkretnej osoby
W 2025 r. Policja podała, że na terenie Polski zabezpieczyła 44,3 tony substancji odurzających, wobec 30,4 tony rok wcześniej. W kraju zlikwidowano też 84 nielegalne laboratoria produkujące narkotyki syntetyczne, podczas gdy w 2024 r. było ich 85. Dane te opisuje Informacyjny Serwis Policyjny.
Policja wskazała również na rosnącą rolę syntetycznych katynonów, w tym mefedronu i klefedronu, oraz na działalność zorganizowanych grup zajmujących się produkcją. Statystyka zabezpieczeń opisuje działania służb i skalę ujawnionego rynku, ale nie mówi, że osoba zatrzymana przy niewielkiej ilości uczestniczyła w handlu ani że jest winna. Taki wniosek wymaga dowodów z konkretnej sprawy.
Przy podejrzeniu przestępstwa nie opieraj się na „bezpiecznej dawce”
Jeśli sprawa dotyczy posiadania, udzielania albo obrotu, zacznij od ustalenia dokładnej treści zarzutu, statusu procesowego i dokumentów z czynności. Nie opieraj decyzji na obiegowych tabelach gramów, bo przepisy nie ustanawiają progu gwarantującego umorzenie.
Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady adwokata ani radcy prawnego. Przed składaniem wyjaśnień lub podejmowaniem decyzji procesowych skonsultuj swoją sytuację z prawnikiem, który może ocenić akta i dowody, a nie tylko ogólny opis zdarzenia.